Modelowy System Pomocy

1. Uzasadnienie potrzeby realizacji projektu – diagnoza obecnej sytuacji dzieci ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się. Zgodnie z prawem (Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 stycznia 2003 roku w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach) uczniowie z dysleksją mogą uzyskać wszelką potrzebną im pomoc. Jednak w praktyce ta pomoc udzielana jest rzadko i w sposób niepełny. Najczęściej działania szkoły kończą się na uwzględnieniu prawa ucznia do pisania egzaminów zewnętrznych w formie dostosowanej do trudności. To łagodzi skutki trudności, ale nie eliminuje przyczyn. Takie postępowanie tłumaczy się zwykle ograniczonymi środkami finansowymi na organizację dodatkowych zajęć korekcyjno-kompensacyjnych. Brak również prawnego zastrzeżenia o niedopuszczalności pozbawienia ucznia niezbędnej pomocy psychologiczno-pedagogicznej w przypadku zagrożenia niepowodzeniami szkolnymi, niepromowaniem, drugorocznością czy wielorocznością, co pozwala zamienić godziny do dyspozycji dyrektora na inne formy zajęć. Niska jest też świadomość rodziców, a także wiedza nauczycieli, czego konsekwencją jest znaczne opóźnienie diagnozy. Wielu nauczycieli nie umie pracować z dzieckiem dyslektycznym, traktując opinię stwierdzającą dysleksję jako zwolnienie z obowiązków, a takie postępowanie prowadzi do pogłębiania się trudności i niepowodzeń szkolnych. Z drugiej strony tworzy nieprzychylny klimat wokół samego problemu dysleksji – w czasie egzaminów prasa rozpisuje się na temat nadużyć w wydawaniu opinii. Modelowy system został pomyślany w taki sposób, aby zaradzić problemom bez wprowadzania zmian systemowych, gdyż wpisuje się w istniejącą organizację przedszkola i szkoły. Potrzebna jest jedynie szeroka akcja informacyjna i dostarczenie szkołom gotowych rozwiązań. Rezultatem będzie zdecydowany wzrost liczby uczniów korzystających systematycznie, optymalnie i na miarę swoich potrzeb ze specjalistycznej pomocy.

2. Cele i założenia modelowego systemu profilaktyki i pomocy psychologiczno-pedagogicznej uczniom z dysleksją rozwojową

Głównym celem jest zapewnienie specjalistycznej pomocy dzieciom ryzyka dysleksji i uczniom z dysleksją rozwojową przez:

• stworzenie mechanizmów umożliwiających im korzystanie z praw wynikających z właściwych rozporządzeń (wczesna diagnoza, wczesna, specjalistyczna interwencja, dostosowanie wymagań szkolnych i sposobu oceniania do możliwości ucznia);

• powiązanie diagnozy dysleksji z obowiązkiem podjęcia pracy na zajęciach w szkole i w domu.

Założenia

1. Aby wdrożyć system w szkole, konieczne jest wyłonienie spośród nauczycieli danej szkoły czy przedszkola koordynatora pomocy psychologiczno-pedagogicznej dla uczniów z dysleksją.

2. Koordynatorem może zostać specjalista terapii pedagogicznej (nauczyciel terapeuta) lub logopeda. Jeśli pedagog szkolny ukończył studia z zakresu terapii pedagogicznej lub logopedii może połączyć obie funkcje.

Zadania ogólne koordynatora:

• analiza obecnego stanu opieki nad uczniami w swojej placówce oraz ocena możliwości zorganizowania im optymalnej pomocy,

• opracowanie modelu opieki na podstawie Szkolnego Programu Profilaktyki,

• ścisła współpraca z poradnią psychologiczno-pedagogiczną i pedagogiem lub psychologiem szkolnym,

• organizacja zajęć korekcyjno-kompensacyjnych i gabinetu terapii pedagogicznej,

• udział w programach Polskiego Towarzystwa Dysleksji.

Wybrane zadania szczegółowe koordynatora

Zakładane rezultaty Niektóre efekty wdrożenia modelowego systemu profilaktyki i pomocy będą widoczne już w krótkiej perspektywie czasowej, na inne trzeba będzie poczekać dłużej. Jednak widoczna poprawa powinna nastąpić już po roku funkcjonowania systemu.

Rezultaty

1. Ujednolicenie sposobu postępowania wobec uczniów z dysleksją rozwojową niezależnie od miejsca zamieszkania – każda szkoła w Polsce może sięgnąć po tak wypracowany wzorzec.

2. Ustanowienie należytych proporcji pomiędzy prawami i obowiązkami uczniów z dysleksją rozwojową – uczniowie korzystają z należnych im praw, jednocześnie wywiązując się z obowiązku podjęcia dodatkowej pracy nad swoimi trudnościami.

3. Podniesienie poziomu wiedzy nauczycieli na temat symptomów ryzyka dysleksji i dysleksji rozwojowej oraz umiejętności właściwego postępowania – nauczyciele wszystkich przedmiotów potrafią dostosować wymagania do specjalnych potrzeb edukacyjnych uczniów dyslektycznych.

4. Wzrost świadomości wśród rodziców na temat konieczności aktywnego uczestnictwa w procesie pomocy oraz niebezpiecznych konsekwencji niepodejmowania pracy, w tym nasilania się trudności, poszerzania ich zakresu i nawarstwiania się wtórnych zaburzeń emocjonalnych i motywacyjnych – rodzice rozumieją trudności swoich dzieci, konsekwentnie wymagają od nich podejmowania pracy, znają jej zasady oraz pomoce, z których mogą korzystać.

5. Usprawnienie współpracy pomiędzy rodzicami, szkołą i poradnią – wszystkie ogniwa mają świadomość wspólnoty działań i jej celowości.

6. Osłabienie negatywnego odbioru przez społeczeństwo problemu dysleksji, kojarzonej z egzekwowaniem praw i ulgami na egzaminach – diagnoza dysleksji będzie łączona z koniecznością podjęcia dodatkowej pracy, a nie tylko z przysługującymi jej prawami.

Modelowy system profilaktyki i pomocy psychologiczno-pedagogicznej uczniom z dysleksją był konsultowany przez grono wybitnych ekspertów z różnych dziedzin, reprezentujących różne instytucje, w tym: Ministerstwo Edukacji Narodowej, Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej, Polskie Towarzystwo Dysleksji, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Uniwersytet Gdański, Uniwersytet Warszawski, Polskie Towarzystwo Psychologiczne i inne.

Modelowy system profilaktyki i pomocy psychologiczno-pedagogicznej uczniom z dysleksją